24 Eylül 2010 Cuma

ERNEST HEMİNGWAY/ÇANLAR KİMİN İÇİN ÇALIYOR



"Hiç bir insan bir ada, kendi başına bir bütün değildir; bir toprak parçasını deniz alıp götürse Avrupa küçülür, bir yarımada yok olmuşçasına ,arkadaşlarının yada senin toprağın, evin kaybolmuşcasına ; herhangi bir insanın ölümü de beni eksiltir,çünkü ben insanlığın bir parçasıyım ;işte bu yüzden, asla sorma çanların kimin için çaldığnı, çanlar senin için çalıyor"JOHN DONNE 



Hayat bir yığın zamandır ama hatırladıklarımız, biriktirdiklerimizden kalan birikimler o bir yığın zamanın bir avuç kadarıdır belkide. Belkidesi fazla öyledir aslında....
Bence bu klasiğin en vurucu cümlesi kahramanımız Robert Jordan'ın şu cümlesi-Neyse, biz bütün hayatımızı dört günde yaşadık ...Ve ölümle burun buruna iken yaşamda istenebilcek bir çok şeye sadece dört gün için sahip olmak ve ölmek zorunluluğu....
Genel anlamda ağır ilerlediğini düşündüğüm klasiğin son sayfalarında ölmek üzere olan insanın bütün hisleri üzerimde gibiydi.
Kitap okurken bir ajanda mutlaka yanımdadır. Benim için önemli olan ve sarsıcı bulduğum cümleleri mutlaka not ederim.Bu klasikle ilgili notlarım çok olmamakla birlikte elimdekilerin ihtiva ettiği derinlik ve yoğunluk hele ki kitap bittikten sonra art arda okununca hani sırtınız üşürya çok etkilendiğiniz bir şey yaşadığınız zaman, ben notlarımı okurken sırtımın buz kestiğini hissettim.
Kitaptaki iç konuşmalar biçem açısından son derece önemli bu durum şu şekilde dile getirilir klasikte."Genellikle kafası çok hoşsohbet bir arkadaştı".
Olayların kahramanlarımız tarafından nasıl algılandığı çok güzel verilmiş bu durumun bize kazandırdığı en önemli nokta empatik(hemdert)yanımızı geliştirmesi olarak düşünüyorum.Ve bu klasik ne anlatıyor sorusunun cevabına değinmek gerekirse; İspanyadaki iç savaş anlatılır. Faşistlere karşı Cumhuriyetçilerin gözünden anlatılır daha çok olaylar. Amerikalı Robert Jordon köprü uçurmakla görevlendirilmiştir general Golz tarafından ve bu işi yapması için gerillalarla birlikte  hareket etmesi gerekmektedir. Dört günün anlatıldığı romanda Robert Jordanın gerilalarla yaşadıkları ve onların yanında kalan Maria adlı kızla yaşadığı aşk  anlatılır ve daha çok ölüm konuşulur ancak buradaki ironik nokta ölüme ramak kala hayatla ilgili güzel şeylerin de her an insanın avuçlarında olabileceğidir.Bence bu klasiğin kurgusundan ziyade ölümle ilgili iç muhasebeler çok derece etkileyici.Mesela kahramanlarımızdan biri şöyle der." Bir insanı, bizim gibi bir insanı öldürmekten geriye kalan hiçbir güzellik yoktur". Ancak bunu söylemekle birlikte o an bir savaşın içinde olduğu ve öldürmek zorunda olduğu gerçekliğini şu şekilde kabullenir."Eğer başka insanların başına gelebilecek daha kötü bir şeyi önlemek için değilse, kimsenin başkasının canını almaya hakkı yoktur" Ama onlar faşistleri yenip Cumhuriyeçiliği yerleştirecek ve belki bir çok insan ölse dahi yüce değerleri insanlığa kazandırmış olacaklardır.İşte bu dayanak noktası ölümle ilgili sorgulamaları, öldürmek gerektiği noktasına gelip dayanır. Burada ihmal edilen nokta, herkesin kendince yüce değerler için ve insanlık için savaşığı gerçekliğidir.
Ayrıca değinmeden geçemeyeceğim bir noktada dinci faşistlere karşı savaşan dinsiz! kızılların din ile Tanrı ile paradoksal ilişkileri. Bir kaç örnek vermek gerekirse bir kızılın duası" Yüce Tanrım, bütün sevgime layık olan seni gücendirdiğim için pişmanım" "Biz inanmasak da galiba Tanrı var". Blasie Pascaldan bir alıntıyla noktalamak istiyorum yazıyı: " İnsanı Allah yaratmadıysa o niye yalnız Allah'a teslim olunca mutlu oluyor?İnsanı Allah yarattıysa niye insan O'na isyan ediyor?"

4 yorum:

thalassapolis dedi ki...

öncelikle hayırlı olsun :) çok çok güzel bir yazı olmuş az önce ciddi bir makale okudum eline sağlık. Çanlar Kimin İçin çalıyor benim de çok sevdiğim bir Hemingway eseri ve gerçekten de ölümü heran hissettiren kitaplardan biridir. Belki bir daha okumak lazım senin bu güzel yazından sonra sevgiler

Cemre dedi ki...

Teşekkür ederim:)))Benim için fazla bu cümleler..Naçizane karalamalar diyelim.

thalassapolis dedi ki...

yok gerçekten iltifat etmiyorum okduklarım ve hissettiklerim senin blogunun adı gibi oldu :) teşekkür ederim hediye için tekrar çok incesin

thalassapolis dedi ki...

ne kadar teşekkür etsem az, çok mutlu oldum ve arka tema süper olmuş sevgiler...